Rak płuc: przyczyny i objawy – jak zmniejszyć ryzyko choroby

Rak płuc to jeden z najczęściej występujących nowotworów: jedna czwarta chorych z nowotworem cierpi na raka płuc. Rak płuc jest jednym z najgorzej rokujących nowotworów, stanowi najczęstszą przyczynę zgonów z powodu raka. W porę rozpoznany rak płuc w wielu przypadkach jest uleczalny lub przynajmniej jego rozwój i przerzuty są możliwe do zahamowania, jednakże w braku wczesnej diagnozy i odpowiedniej terapii szanse na przeżycie są znikome.

Rak płuc: przyczyny i objawy – jak zmniejszyć ryzyko choroby

Warunkiem odpowiedniej kondycji naszego organizmu są zdrowe płuca. Zadaniem płuc jest pobieranie wdychanego tlenu i dostarczanie go we krwi do wszystkich komórek. Podczas procesu zużywania tlenu w organiźmie wytwarzany jest dwutlenek węgla, który krew transportuje z powrotem do płuc, skąd wydalany jest w czasie wydechu. Wraz z powstaniem nowotworu funkcja ta zostaje uszkodzona, a z czasem staje się niemożliwa, dlatego nieleczony rak płuc prowadzi do śmierci.

Zakłócenia w powstawaniu komórek

Większość komórek płuc to komórki nabłonkowe, bezustannie produkujące wydzielinę: zapewniając śliskość, upłynniają proces wymiany gazowej organizmu. W płucach znajdują się ponadto liczne komórki nerwowe, produkujące hormony, krwinki oraz komórki strukturalne. W zdrowym organizmie nieustannie odbywa się wymiana komórek: nowopowstające komórki zastępują te obumarłe lub uszkodzone. Zdarza się jednak, że porządek zostaje zakłócony: nowe komórki powstają nawet wówczas, kiedy nie są potrzebne, bo stare lub uszkodzone jeszcze nie obumarły. W ten sposób zbiera się i gromadzi zbędna „nadwyżka”, tworząc po pewnym czasie tkankę guza nowotworowego.

Istnieje wiele odmian raka płuc

Medycyna zna niemal dwadzieścia odmian raka płuc, które dzieli się na mniej więcej dwie duże grupy.

  • Rak niedrobnokomórkowy: występuje częściej, dotyka głównie nabłonka.

  • Rak drobnokomórkowy: występuje stosunkowo rzadziej, rozwija się przede wszystkim w komórkach wydzielających hormony oraz neuronach. Nazwę ten nowotwór otrzymał stąd, że jest niewidoczny gołym okiem – guz dostrzegalny staje się dopiero pod mikroskopem.

Rak płuc, w zależności od odmiany, może być złośliwy lub niezłośliwy.

  • Niezłośliwy rak płuc: guz rzadko zagraża życiu pacjenta, zazwyczaj nie wymaga leczenia operacyjnego, chociaż również i w tym przypadku zaleca się częstą kontrolę. Ta odmiana charakteryzuje się tym, że nie jest agresywna, czyli nie grozi przerzutami.

  • Złośliwy rak płuc: kwalifikuje się do leczenia operacyjnego, chociaż po usunięciu może mieć nawroty. Komórki rakowe wydostają się poza ścianki komórki i atakują pobliskie tkanki, w dodatku za pośrednictwem krwiobiegu mogą dotrzeć do każdego miejsca organizmu. Dlatego przerzuty raka płuc mogą dotykać nawet położonych daleko narządów.

Główną przyczyną zachorowania na raka płuc jest palenie tytoniu

Mało jest odmian raka, których przyczynę można określić z taką dokładnością. Uważa się, że większość przypadków tej choroby związanych jest z paleniem tytoniu, przy czym ryzyko zachorowania podnosi także palenie bierne. W dymie tytoniowym (bez względu na to, czy pochodzi on od papierosa, fajki, czy cygara) występują szkodliwe substancje, wywierające kancerogeny wpływ na komórki płuc. Ryzyko zachorowania na raka płuc i palenie tytoniu są wręcz proporcjonalne: im więcej ktoś pali, tym większe jest zagrożenie rakiem płuc.

Pozostałe faktory ryzyka

Tak jak w przypadku innych nowotworów, tak i w przypadku raka płuc prawdą jest, że nieprawidłowy styl życia oraz stres zwiększa ryzyko zachorowania. Istnieją jednak substancje, które szczególnie zwiększają zagrożenie rakiem płuc. Na przykład radon, który jest radioaktywnym, bezbarwnym i bezzapachowym gazem, powstającym w glebie i skałach. Na ekspozycję radonu narażeni są nie tylko górnicy, zdarza się bowiem, że gaz przenika do mieszkań. Całe szczęście, że zagraża to niewielu osobom, bo działanie gazu jest bardziej nawet agresywne i niszczące niż dymu tytoniowego. Bezpośrednim czynnikiem ryzyka jest również azbest, arszenik, chrom, nikiel oraz systematyczne wdychanie sadzy i smoły. Na rozwój choroby silny wpływ ma również stopień zanieczyszczenia powietrza i wiek: najwięcej przypadków raka płuc zdiagnostowano u osób powyżej 65 roku życia. Znaczenie mają ponadto czynniki dziedziczne, co oznacza, że na chorobę zapadają częściej osoby, które miały w rodzinie krewnych chorych na raka płuc: im bliższe pokrewieństwo, tym większe ryzyko zachorowania.

Wczesna diagnoza może uratować życie

  • Rozpoznanie i leczenie raka płuc utrudnia fakt, że we wczesnej fazie objawy nie są jednoznaczne. Może się zdarzyć, że nowotwór przebiega początkowo całkowicie bezobjawowo, nie ostrzegają o nim ani ból, ani inne symptomy. Właśnie dlatego, żeby jak najwcześniej rozpoznać raka płuc, należy być świadomym jego objawów oraz brać udział – dotyczy to zwłaszcza osób palących – w badaniach przesiewowych.

Objawy raka płuc

 

  • Duszność i towarzyszący jej świszczący oddech przy najmniejszym wysiłku lub w stanie spoczynku
  • W przypadku położenia guza w pobliżu klatki piersiowej, może być odczuwalny ból żeber
  • Ataki kaszlu z flegmą lub krwią
  • Zmęczenie bez powodu
  • Ogólne złe samopoczucie
  • Brak łaknienia

Co mówi nauka?

Naukowcy z Wolfson Institute of Preventive Medicine w Londynie zwracają uwagę na niebezpieczeństwa biernego palenia. Po przeprowadzeniu analizy trzydziestu siedmiu opracowań naukowych, badających 4626 historii choroby, stwierdzono, że u tych biernych palaczy, których partner/ka pali tytoń, ryzyko zachorowania na raka płuc wzrasta relatywnie o 24 procent, wartość skorygowana: 26 procent. Ze studium, opublikowanego w magazynie British Medical Journal wynika, że ekspozycja w istotny sposób wpływa na zagrożenie rakiem płuc: ryzyko zachorowania wzrasta wprost proporcjonalnie do wzrostu ilości wypalonego tytoniu przez partnera/kę, czyli ilości dymu wdychanego przez biernego palacza (przez dłuższy czas).

Czy wiesz, że…

10-15% palaczy tytoniu doświadcza objawów raka płuc, a prawie 5% chorych na nowotwór to bierni palacze?

Nadciśnienie: objawy | Nadciśnienie: przyczyny 152

Nadciśnienie tętnicze (hipertonia) samo w sobie jeszcze nie jest chorobą, to tylko czynnik ryzyka, podnoszący prawdopodobieństwo zachorowań sercowo-naczyniowych. Dlatego znajomość symptomów nadciśnienia może uratować życie, w ten sposób bowiem łatwiej uniknąć powikłań. Angina pectoris – jedna z postaci choroby niedokrwiennej serca – zawał mięśnia sercowego, udar mózgu: to tylko kilka chorób z...
Czytaj dalej

Jaskra: przyczyny, objawy i leczenie | Na co trzeba zwrócić uwagę? 152

Mimo, że jaskra jest nieuleczalna i nie ma sposobu, żeby jej zapobiec, jednak w porę rozpoczęte leczenie może zahamować postęp choroby. W tym celu należy znać objawy jaskry oraz przyczyny, które doprowadzają do choroby. Jaskra to nie zaćma, tylko choroba neurodegeneratywna, prowadząca do postępującego uszkodzenia nerwu wzrokowego i komórek zwojowych siatkówki. Stoi za nią nadmierny wzrost ciś...
Czytaj dalej

Przyczyny nietrzymania moczu | Jak możemy się bronić? 151

Chroniczne niekontrolowane nietrzymanie moczu, czyli inkontynencja występuje wtedy, kiedy mięśnie zwieracza nie zamykają odpowiednio dróg moczowych. Ten nieprzyjemny objaw może być spowodowany chorobą, chociaż najczęstszą przyczyną jest wiek pacjenta. Zdolność kontrolowania wypływania moczu zarówno u mężczyzn jak i u kobiet zależy od pracy dwóch mięśni: zwieracza pęcherza i zwieracza cewki mo...
Czytaj dalej